संध्याकाळी सोसायटीबाहेर पाऊल टाकणंही झालंय भीतीचं

पिंपरी-चिंचवड: संध्याकाळ झाली की पिंपरी-चिंचवडमधल्या अनेक गल्ल्यांमध्ये एक अनामिक भीतीचं वातावरण तयार होतं. लहान मुलांना एकटं बाहेर सोडणं कठीण झालंय, ज्येष्ठ नागरिक फिरायला जाताना काठी सोबत ठेवू लागले आहेत, आणि दुचाकीस्वारांना अचानक मागे लागणाऱ्या कुत्र्यांच्या टोळक्यांची सवय झालीये. उद्योगनगरी म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या शहरात आज मोकाट आणि भटक्या कुत्र्यांची दहशत इतकी वाढली आहे की, ती आता केवळ एक नागरी समस्या न राहता सार्वजनिक सुरक्षेचा गंभीर प्रश्न बनली आहे. पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिकेच्या (PCMC) अधिकृत आकडेवारीनुसार, गेल्या पाच-सहा वर्षांत तब्बल १,५०,१११ नागरिकांना मोकाट कुत्र्यांनी चावा घेतला आहे. महाराष्ट्रातील नागरी प्रश्न आणि बातम्यांसाठी आमच्या न्यूज पोर्टलला नक्की भेट द्या.

आकडे बोलतात: दरवर्षी दुप्पट वेगाने वाढणारी समस्या

महापालिकेच्या पशुवैद्यकीय विभागाकडून मिळालेली आकडेवारी पाहिली की, ही समस्या किती वेगाने हाताबाहेर जात आहे, हे स्पष्ट होतं:

  • २०२०-२१: १३,८३२ प्रकरणे
  • २०२१-२२: १३,८९२ प्रकरणे
  • २०२२-२३: १८,५०० प्रकरणे
  • २०२३-२४: २४,१६९ प्रकरणे
  • २०२४-२५: २८,०९९ प्रकरणे
  • २०२५-२६: ३८,००४ प्रकरणे
  • २०२६-२७ (३१ जुलैअखेर): १३,६१५ प्रकरणे

म्हणजेच अवघ्या सहा वर्षांत श्वानदंशाच्या घटनांमध्ये जवळपास तिपटीने वाढ झाली आहे. चालू आर्थिक वर्षाच्या अवघ्या पहिल्या सात महिन्यांतच (जानेवारी ते जुलै २०२६) तब्बल १३,६१५ नागरिकांना कुत्र्यांनी चावा घेतल्याची नोंद झाली आहे — म्हणजे रोज सरासरी ६० हून अधिक जण या हल्ल्यांचे बळी ठरत आहेत. चिखली, भोसरी, वाकड आणि सांगवी या भागांतून अलीकडेच धक्कादायक घटना समोर आल्या, ज्यात एका अवघ्या चार वर्षांच्या चिमुरडीसह अनेक ज्येष्ठ नागरिकांवरही मोकाट श्वानांनी हल्ला केल्याचं वृत्त आहे.

नसबंदीवर कोट्यवधींचा खर्च, तरीही संख्या आटोक्याबाहेर का?

पिंपरी-चिंचवड शहरात सध्या सुमारे १ लाखांहून अधिक भटके श्वान असल्याचा महापालिका प्रशासनाचा प्राथमिक अंदाज आहे. या समस्येवर तोडगा म्हणून महापालिकेकडून मोकाट श्वानांची पकड मोहीम राबवली जाते, त्यांच्यावर निर्बीजीकरण (नसबंदी) शस्त्रक्रिया केली जाते आणि रेबीज प्रतिबंधक लसीकरणही केलं जातं. एका शस्त्रक्रियेमागे महापालिका सुमारे १,००० रुपयांहून अधिक खर्च करते, आणि वर्षाकाठी यावर कोट्यवधी रुपये खर्च होतात. मात्र प्रत्यक्षात जमिनीवरचं चित्र वेगळंच आहे — नेहरूनगर येथील श्वान निवारा केंद्रातील मर्यादित केनेल्स (पिंजरे) आणि अपुरं मनुष्यबळ यामुळे नसबंदीचा वेग कुत्र्यांच्या वाढत्या संख्येला गाठूच शकत नाहीये. यात भर म्हणजे, रस्त्यांवर आणि हॉटेल्सबाहेर उघड्यावर टाकला जाणारा खरकटा कचरा श्वानांना सहज खाद्य पुरवत असल्याने, त्यांची पैदास आणखी वेगाने वाढत असल्याचं अधिकाऱ्यांचं निरीक्षण आहे.

चावा घेतल्यास काय करावं? वायसीएम रुग्णालयात मोफत लस उपलब्ध

तज्ज्ञांच्या मते, श्वानदंश झाल्यास सर्वप्रथम घाबरून न जाता जखम वाहत्या पाण्याखाली साबणाने किमान १५ मिनिटे स्वच्छ धुवावी आणि त्यानंतर तातडीने वैद्यकीय मदत घ्यावी. रेबीज प्रतिबंधक लस (Anti-Rabies Vaccine) वेळेत घेणं अत्यंत महत्त्वाचं आहे, कारण रेबीज हा आजार एकदा लक्षणं दिसू लागल्यानंतर जीवघेणा ठरू शकतो. दिलासादायक बाब म्हणजे, महापालिकेच्या यशवंतराव चव्हाण स्मृती (YCM) रुग्णालयात तसेच शहरातील इतर प्राथमिक आरोग्य केंद्रांमध्ये ही लस पूर्णपणे मोफत उपलब्ध करून देण्यात आली आहे.

नागरिकांची मागणी: तात्पुरती मलमपट्टी नको, ठोस उपाययोजना हवी

वाढत्या श्वानदंशाच्या घटनांमुळे नागरिकांमध्ये तीव्र असंतोष निर्माण झाला असून, महापालिका प्रशासनाने केवळ आकडेवारी सादर करण्याऐवजी ठोस आणि दीर्घकालीन उपाययोजना राबवाव्यात, अशी मागणी जोर धरत आहे. यामध्ये नसबंदी केंद्रांची संख्या व क्षमता वाढवणे, पुरेसे मनुष्यबळ नेमणे, सार्वजनिक ठिकाणी उघड्यावर अन्न टाकण्यावर निर्बंध घालणे आणि हल्ल्याचं प्रमाण जास्त असलेल्या भागांत विशेष मोहीम राबवणे यांचा समावेश आहे. जोपर्यंत या उपाययोजना प्रत्यक्षात राबवल्या जात नाहीत, तोपर्यंत पिंपरी-चिंचवडकरांना रोजच्या रस्त्यावरही सावधपणे पाऊल टाकावं लागणार, हे स्पष्ट आहे.