'भारताचे डेट्रॉईट' आता का सोडत आहेत उद्योजक?

पुणे/चाकण: एकेकाळी 'भारताचे डेट्रॉईट' म्हणून ओळख मिळवलेल्या पुण्याच्या चाकण औद्योगिक वसाहतीसमोर आज एक विचित्र विरोधाभास उभा आहे. जिथे मर्सिडीज-बेंझ, फोक्सवॅगन, ह्युंदाई आणि स्कोडा यांसारख्या जागतिक वाहन उत्पादक कंपन्यांनी आपले प्रकल्प उभारून या पट्ट्याला जगाच्या नकाशावर स्थान मिळवून दिले, त्याच चाकणमधील किमान २० लघुउद्योगांनी आता इथून बाहेर पडण्याचा निर्णय घेतला आहे. कारण काही नवीन नाही — रोजची जीवघेणी वाहतूक कोंडी, रस्त्यांवरील खोल खड्डे आणि सतत होणारे अपघात. या सर्वांनी त्रस्त झालेल्या कंपन्यांनी अखेर साताऱ्यातील खंडाळा MIDC कडे कूच करण्याचा निर्णय घेतला आहे. महाराष्ट्रातील ताज्या बातम्या व नागरी समस्यांच्या अपडेट्ससाठी आमच्या न्यूज पोर्टलला भेट द्या.

१० किलोमीटरसाठी तीन तास: चाकणकरांची रोजची लढाई

ही समस्या अतिशयोक्ती नाही. काही आठवड्यांपूर्वीच चाकण परिसरात केवळ १० किलोमीटर अंतर पार करण्यासाठी वाहनचालकांना तब्बल तीन तास वाट पाहावी लागल्याची घटना समोर आली होती. आंबेठाण गावाजवळ एक वाहन बंद पडल्याने आणि त्याचवेळी महिंद्रा कंपनीजवळ दुसरे वाहन नादुरुस्त झाल्याने संपूर्ण मार्गावरील वाहतूक व्यवस्था कोलमडली, ज्यात कंटेनर, ट्रक, कंपनी बस आणि शालेय बसेसही अडकून पडल्या. अशा घटना चाकणमध्ये आता नित्याच्याच बनल्या आहेत, आणि याच रोजच्या त्रासाला कंटाळून उद्योजकांनी अखेर स्थलांतराचा निर्णय घेतला.

१,००० कोटींची उलाढाल आणि ४,००० कुटुंबांच्या उदरनिर्वाहाचा प्रश्न

चाकणमधून बाहेर पडण्याच्या तयारीत असलेल्या या २० लघुउद्योगांनी एकत्र येत एक संघटना स्थापन केली असून, खंडाळा MIDC मध्ये भूखंड मिळवण्यासाठी प्रशासकीय पातळीवर हालचाली सुरू केल्या आहेत. जर हे स्थलांतर प्रत्यक्षात उतरले, तर त्याचे परिणाम केवळ आकड्यांपुरते मर्यादित राहणार नाहीत. या कंपन्यांची एकत्रित वार्षिक उलाढाल सुमारे १,००० कोटी रुपये इतकी असून, त्यावर थेट परिणाम होईल. यापेक्षाही महत्त्वाचे म्हणजे, या उद्योगांमध्ये प्रत्यक्ष व अप्रत्यक्षपणे काम करणाऱ्या सुमारे ४,००० कामगारांच्या रोजगारावर आणि पर्यायाने तितक्याच कुटुंबांच्या उदरनिर्वाहावर प्रश्नचिन्ह उभे राहणार आहे. याशिवाय लहान पुरवठादार, स्थानिक वाहतूकदार आणि आसपासच्या दुकानदारांवरही या स्थलांतराचा अप्रत्यक्ष फटका बसण्याची शक्यता आहे.

वेळेवर माल न पोहोचणे, कामगारांचे अपघात: उद्योजकांची रोजची डोकेदुखी

चाकण परिसरातून दररोज हजारो अवजड मालवाहतूक वाहने आणि कामगारांची वाहने ये-जा करतात. मात्र रस्त्यांची झालेली चाळण आणि नियोजनाचा अभाव यामुळे तासनतास वाहने कोंडीत अडकून पडतात. याचा थेट परिणाम उत्पादन प्रक्रियेवर होत असल्याचे उद्योजकांचे म्हणणे आहे — कच्चा माल वेळेवर न पोहोचणे आणि तयार माल ग्राहकांपर्यंत विलंबाने पोहोचणे यामुळे संपूर्ण उत्पादन वेळापत्रक कोलमडत आहे. यासोबतच खडतर व खड्डेयुक्त रस्त्यांमुळे कामगारांचे अपघात होण्याचे प्रमाणही वाढले असून, यामुळे कंपन्यांमध्ये कर्मचाऱ्यांच्या सुरक्षिततेबाबतही चिंता वाढीस लागली आहे.

प्रशासनाकडे वारंवार मागणी, पण दुर्लक्षच पदरी

ही समस्या अचानक उद्भवलेली नाही. गेल्या अनेक महिन्यांपासून स्थानिक उद्योजक संघटनांनी चाकण परिसरातील रस्त्यांची डागडुजी, वाहतूक पोलिसांची पुरेशी नियुक्ती आणि वीज-पाण्याचा सुरळीत पुरवठा करण्याची मागणी महापालिका, MIDC प्रशासन आणि राज्य शासनाकडे सातत्याने केली होती. मात्र प्रशासनाकडून त्याकडे सातत्याने दुर्लक्ष झाल्याचा उद्योजकांचा आरोप आहे. उल्लेखनीय म्हणजे, चाकण-तळेगाव पट्ट्यातील याच वाहतूक कोंडीवर तोडगा काढण्यासाठी महाराष्ट्र औद्योगिक विकास महामंडळाने (MIDC) आधीच ४३७ कोटी रुपयांचा मास्टर प्लॅन जाहीर केला आहे, मात्र त्याची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी होण्यास अद्याप वेळ लागणार असल्याने, तोपर्यंत वाट पाहण्याच्या मन:स्थितीत हे उद्योजक दिसत नाहीत.

पुढे काय? इतर उद्योगांवरही स्थलांतराची टांगती तलवार

सध्या तरी हे २० लघुउद्योग खंडाळा MIDC मध्ये स्थलांतरित होण्याच्या प्रक्रियेत आहेत, जिथे उद्योजकांच्या मते पायाभूत सोयी-सुविधा तुलनेने अधिक चांगल्या आहेत. मात्र ही केवळ सुरुवात ठरण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. जर प्रशासनाने वेळीच ठोस पावले उचलून रस्ते व वाहतुकीचा प्रश्न सोडवला नाही, तर चाकणमधील आणखी काही उद्योग याच मार्गाने बाहेर पडण्याचा निर्णय घेऊ शकतात, असा इशारा उद्योजक वर्तुळातून दिला जात आहे. यामुळे भारतातील एका महत्त्वाच्या ऑटोमोबाईल हबचे भवितव्य आता प्रशासनाच्या तत्परतेवर अवलंबून आहे.