सोनम वांगचुक यांच्या उपोषणाची दखल दिल्ली उच्च न्यायालयाची

पर्यावरण कार्यकर्ते आणि शिक्षण सुधारणा चळवळीतील प्रमुख चेहरा सोनम वांगचुक यांच्या बेमुदत उपोषणाचा 19 वा दिवस सुरू आहे. त्यांच्या प्रकृतीबाबत वाढत्या चिंतेची दखल घेत दिल्ली उच्च न्यायालयाने केंद्र सरकारला नियमित वैद्यकीय तपासणी करून त्यांच्या प्रकृतीवर सातत्याने लक्ष ठेवण्याचे निर्देश दिले आहेत.

न्यायालयाने सुनावणीदरम्यान मानवी जीवनाचे संरक्षण सर्वांत महत्त्वाचे असल्याचे नमूद करत संबंधित यंत्रणांना नियमित आरोग्य तपासणी करण्याचे आदेश दिल्याचे वृत्त आहे.

प्रकृतीवर 24 तास वैद्यकीय देखरेख

उपोषणावर लक्ष ठेवणाऱ्या वैद्यकीय पथकाच्या माहितीनुसार, सोनम वांगचुक यांचे वजन आता 57.15 किलो इतके राहिले असून उपोषण सुरू झाल्यापासून त्यांचे सुमारे 8.9 किलो वजन घटले आहे.

त्यांचा रक्तदाब 105/76 mm Hg, रक्तातील साखरेची पातळी 80 mg/dL आणि ऑक्सिजनची पातळी 97 टक्के असल्याचे सांगण्यात आले आहे. सध्या त्यांची प्रकृती स्थिर असल्याचे सांगितले जात असले तरी त्यांच्यावर 24 तास वैद्यकीय देखरेख ठेवण्यात आली आहे.

उपोषणामागील प्रमुख मागण्या

सोनम वांगचुक यांनी कथित NEET परीक्षेतील अनियमितता आणि केंद्रीय शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांच्या राजीनाम्याच्या मागणीसाठी हे बेमुदत उपोषण सुरू ठेवले आहे. त्यांनी उपोषण मागे घेण्यास नकार देत 20 जुलै रोजी होणाऱ्या संसद मोर्चात मोठ्या संख्येने सहभागी होण्याचे आवाहन विद्यार्थी आणि नागरिकांना केले आहे.

आंदोलनाला राजकीय आणि सामाजिक पाठिंबा

सुरुवातीला वैयक्तिक आंदोलन म्हणून सुरू झालेल्या या उपोषणाला आता देशभरातील विद्यार्थी, सामाजिक संघटना, विविध राजकीय पक्ष आणि नागरिकांचा पाठिंबा मिळत आहे.

आम आदमी पक्षाच्या आतिशी, तृणमूल काँग्रेसच्या महुआ मोईत्रा तसेच CPI(M) शी संबंधित नेत्यांनी आंदोलनाला पाठिंबा दर्शविल्याचे वृत्त आहे. त्यामुळे हे आंदोलन केवळ एका व्यक्तीपुरते मर्यादित न राहता व्यापक सामाजिक आणि राजकीय स्वरूप धारण करत असल्याचे दिसून येत आहे.

चित्रपटसृष्टीतील मान्यवरांचा पाठिंबा

या आंदोलनाला अनेक प्रसिद्ध कलाकार आणि सार्वजनिक व्यक्तींनीही पाठिंबा दिला आहे. झीनत अमान, नसीरुद्दीन शाह, रत्ना पाठक शाह, स्वरा भास्कर, अनुराग कश्यप, शबाना आझमी आणि प्रकाश राज यांनी सोनम वांगचुक यांच्या आंदोलनाशी एकजूट दर्शविली आहे.

याशिवाय पंजाबी गायक काका यांनीही जंतर-मंतर येथे भेट देत सोनम वांगचुक यांना प्रत्यक्ष भेटून समर्थन दिले. विविध वृत्तांनुसार, आतापर्यंत किमान 17 नामांकित सार्वजनिक व्यक्तींनी या आंदोलनाला पाठिंबा दर्शविला असून प्रत्यक्ष संख्या यापेक्षा अधिक असण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

20 जुलै रोजी संसद मोर्चा

आंदोलनकर्त्यांनी 20 जुलै रोजी संसदेकडे मोर्चा काढण्याची घोषणा केली आहे. यासोबतच एकदिवसीय सामूहिक उपोषणाचेही आयोजन करण्यात आले असून मोठ्या संख्येने विद्यार्थी आणि नागरिकांनी शांततापूर्ण पद्धतीने सहभागी व्हावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.

पुढे काय?

दिल्ली उच्च न्यायालयाच्या हस्तक्षेपानंतर आणि वाढत्या सार्वजनिक पाठिंब्यामुळे आता केंद्र सरकारची पुढील भूमिका काय असेल, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. सरकारकडून अद्याप आंदोलनकर्त्यांशी चर्चेबाबत किंवा त्यांच्या मागण्यांबाबत कोणतीही अधिकृत घोषणा करण्यात आलेली नाही. त्यामुळे पुढील काही दिवस या आंदोलनासाठी महत्त्वाचे ठरणार आहेत.