मुंबई: केंद्रीय गृह व सहकार मंत्री अमित शाह यांनी आपल्या दोन दिवसांच्या महाराष्ट्र दौऱ्यादरम्यान दक्षिण मुंबईतील फोर्ट परिसरातील २०० वर्षे जुनी ऐतिहासिक व प्राच्यविद्या संशोधनाचे जागतिक केंद्र असलेल्या 'द एशियाटिक सोसायटी ऑफ मुंबई'ला (टाऊन हॉल) सदिच्छा भेट दिली. एशियाटिक सोसायटीच्या दोन शतकांच्या इतिहासात संस्थेला भेट देणारे अमित शाह हे देशाचे पहिलेच केंद्रीय गृहमंत्री ठरले आहेत. या प्रसंगी महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे आणि संस्थेचे अध्यक्ष तथा भाजपचे माजी खासदार डॉ. विनय सहस्रबुद्धे प्रामुख्याने उपस्थित होते. संस्थेचा समृद्ध वारसा, डिजिटल कॅटलॉगिंग आणि संशोधन प्रकल्पांच्या अधिकृत माहितीसाठी द एशियाटिक सोसायटी ऑफ मुंबई अधिकृत पोर्टल पाहा.

'राष्ट्रीय महत्त्वाची संस्था' (INI) दर्जा देण्याच्या हालचालींना वेग

या ऐतिहासिक भेटीमागे संस्थेच्या प्रशासकीय व वैधानिक पुनर्रचनेचा महत्त्वाचा अजेंडा जोडला गेला आहे:

हे सुद्धा वाचा: महाराष्ट्रात मातंग समाजाचा आरक्षण उपवर्गीकरणासाठी मुंबईत महामोर्चा; १३% SC आरक्षणाच्या फेरवाटपाचा प्रश्न ऐरणीवर
  • संसदीय कायद्याची मागणी: कोलकाता येथील एशियाटिक सोसायटीप्रमाणेच मुंबईच्या एशियाटिक सोसायटीलाही संसदेच्या विशेष कायद्याद्वारे 'राष्ट्रीय महत्त्वाची संस्था' (Institute of National Importance - INI) असा दर्जा देण्यात यावा, अशी मागणी गेल्या चार वर्षांपासून प्रलंबित आहे.
  • केंद्राकडून सकारात्मक संकेत: केंद्रीय गृहमंत्री आणि मुख्यमंत्र्यांच्या या संयुक्त दौऱ्यामुळे या प्रस्तावाला प्रशासकीय गती मिळण्याचे स्पष्ट संकेत मिळाले असून, यामुळे संस्थेला राष्ट्रीय पातळीवरून नियमित आर्थिक अनुदान आणि अत्याधुनिक संशोधन निधी उपलब्ध होण्याचा मार्ग मोकळा होणार आहे.
  • भारतीय न्याय संहिता आणि प्राचीन धर्मशास्त्र: ब्रिटिशकालीन कायदे रद्द करून देशात लागू करण्यात आलेल्या नव्या भारतीय न्याय संहितेच्या (BNS) निर्मितीमध्ये गृहमंत्री अमित शाह यांची महत्त्वाची भूमिका राहिली आहे. प्राचीन न्यायव्यवस्था, राजधर्म, दंडनीती आणि समाजव्यवस्थेचा उगम सांगणाऱ्या धर्मशास्त्रातील विधी तत्त्वांचा एशियाटिकमधील दुर्मीळ हस्तलिखितांशी असलेला संबंध या वेळी अधोरेखित करण्यात आला.

दुर्मीळ हस्तलिखिते आणि ऐतिहासिक पोथ्यांचे विशेष प्रदर्शन

गृहमंत्री आणि मुख्यमंत्र्यांसाठी एशियाटिक सोसायटीच्या मुख्य दरबार हॉलमध्ये संस्थेने जतन केलेल्या अतिदुर्मीळ ग्रंथांचे विशेष प्रदर्शन भरवण्यात आले होते:

  • भारतरत्न डॉ. पां. वा. काणे यांचे संदर्भसाहित्य: भारतरत्न डॉ. पां. वा. काणे यांनी पाच खंडांमध्ये लिहिलेल्या 'भारतीय धर्मशास्त्राचा इतिहास' (History of Dharmasastra) या जगप्रसिद्ध ग्रंथाचे मूळ हस्तलिखित संदर्भ या वेळी मान्यवरांना दाखवण्यात आले.
  • दांतेची 'डिव्हाइन कॉमेडी': १४ व्या शतकातील जगप्रसिद्ध इटालियन कवी दांतेच्या 'डिव्हाइन कॉमेडी' या महाकाव्याची मूळ हस्तलिखित प्रत (जी जगभरात मोजक्याच ठिकाणी उपलब्ध आहे) मान्यवरांनी पाहिली.
  • प्राचीन नाणी व नकाशे: छत्रपती शिवाजी महाराज, गुप्त साम्राज्य आणि सातवाहन काळातील ऐतिहासिक नाणी, तसेच मुंबई शहराचे पहिले रेखाटलेले नकाशे या वेळी प्रदर्शित करण्यात आले.

संस्थेची राजकीय पार्श्वभूमी व आगामी राजभाषा संमेलन

जुलै २०२६ मध्ये पार पडलेल्या एशियाटिक सोसायटीच्या चुरशीच्या निवडणुकीत 'एशियाटिक टुमारो' या पॅनेलने विजय मिळवून डॉ. विनय सहस्रबुद्धे अध्यक्षपदी निवडून आले होते. या दौऱ्यानंतर अमित शाह १४ सप्टेंबर रोजी वाशी (नवी मुंबई) येथील सिडको प्रदर्शन केंद्रात आयोजित सहाव्या अखिल भारतीय राजभाषा संमेलनाला (हिंदी दिवस) प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित राहणार आहेत.