मुंबई : गणेशोत्सव आणि आगामी सणांच्या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्राच्या अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) राज्यभर अन्नसुरक्षेची विशेष मोहीम राबवली. 1 ते 23 सप्टेंबरदरम्यान झालेल्या या कारवाईत तब्बल 3,068 अन्न आस्थापनांची तपासणी करण्यात आली. या तपासण्यांदरम्यान 6,34,362 किलो संशयित भेसळयुक्त किंवा असुरक्षित अन्नसाठा जप्त करण्यात आला. या साठ्याची अंदाजे किंमत 9.76 कोटी रुपये असल्याची माहिती FDA कडून देण्यात आली.

या विशेष मोहिमेत गंभीर त्रुटी आढळलेल्या 248 आस्थापनांचे परवाने निलंबित करण्यात आले, तर 12 परवाने रद्द करण्यात आले. याशिवाय नियमांचे पालन करण्यासाठी 1,506 आस्थापनांना सुधारणा नोटिसा बजावण्यात आल्या.

हे सुद्धा वाचा: महाराष्ट्रात मातंग समाजाचा आरक्षण उपवर्गीकरणासाठी मुंबईत महामोर्चा; १३% SC आरक्षणाच्या फेरवाटपाचा प्रश्न ऐरणीवर

2,423 अन्न नमुने प्रयोगशाळेत तपासणीसाठी

FDA च्या कारवाईदरम्यान मिठाई, खवा, दुग्धजन्य पदार्थ, खाद्यतेल आणि उपवासाच्या पदार्थांसह विविध अन्नपदार्थांचे 2,423 नमुने प्रयोगशाळा तपासणीसाठी घेण्यात आले. या नमुन्यांच्या अहवालानंतर संबंधित अन्नपदार्थांमध्ये भेसळ किंवा गुणवत्ता निकषांचे उल्लंघन झाले आहे का, हे स्पष्ट होणार आहे.

दरम्यान, जप्त केलेला संपूर्ण अन्नसाठा प्रयोगशाळेने भेसळयुक्त ठरवला आहे, असा अर्थ या कारवाईतून काढता येणार नाही. FDA ने हा साठा संशयित असल्याने जप्त केला असून त्यातील नमुन्यांचे अहवाल आल्यानंतर पुढील कायदेशीर कारवाईचा निर्णय घेतला जाणार आहे.

455 प्रकरणे दाखल; 53.60 लाखांचा दंड वसूल

अन्न सुरक्षा आणि मानके कायद्याच्या कलम 69 अंतर्गत FDA ने 455 प्रकरणे दाखल केली आहेत. त्यापैकी 398 प्रकरणांचा निपटारा करण्यात आला असून 53.60 लाख रुपयांचा दंड वसूल करण्यात आला आहे. गंभीर स्वरूपाच्या त्रुटी आढळलेल्या आस्थापनांवर परवाना निलंबन किंवा रद्द करण्याची कारवाई करण्यात आली.

हे सुद्धा वाचा: महाराष्ट्राच्या निवडणूक अधिकाऱ्यांची मागणी: स्थानिक कर्मचाऱ्यांना अधिक अधिकार का हवेत?

नाशिक विभागात सर्वाधिक अन्नसाठा जप्त

विभागनिहाय आकडे पाहिल्यास नाशिक विभागात सर्वाधिक संशयित अन्नसाठा जप्त करण्यात आला. नाशिकमध्ये 4,42,746 किलो साठा जप्त झाला असून त्याची अंदाजे किंमत 6.23 कोटी रुपये आहे.

  • कोकण विभाग: 1,24,793.86 किलो, अंदाजे 1.54 कोटी रुपये
  • पुणे विभाग: 46,266.02 किलो, अंदाजे 1.52 कोटी रुपये
  • छत्रपती संभाजीनगर विभाग: 15,180.80 किलो
  • नागपूर विभाग: 955.40 किलो
  • अमरावती विभाग: 216 किलो

सणासुदीच्या काळात अन्नपदार्थांची मागणी वाढत असल्याने FDA कडून विविध विभागांमध्ये तपासणीची तीव्रता वाढवण्यात आली होती.

मुंबई आणि पुण्यातही तपासणीचा धडाका

मुंबई विभागात 325 अन्न आस्थापनांची तपासणी करण्यात आली. या कारवाईत 226 सुधारणा नोटिसा देण्यात आल्या. तसेच 53 परवाने निलंबित करण्यात आले आणि एका आस्थापनाचा परवाना रद्द करण्यात आला.

पुणे विभागात 69 परवाने निलंबित करण्यात आले, तर कोकण विभागात 70 परवाने निलंबित झाल्याची माहिती समोर आली आहे.

गणेश मंडळांसाठी Festival Enforcement Portal

गणेशोत्सवाच्या काळात भंडारा, अन्नछत्र आणि महाप्रसादाचे आयोजन करणाऱ्या गणेश मंडळांसाठी FDA ने Festival Enforcement Portal सुरू केले होते. या माध्यमातून राज्यभरातील 3,198 गणेश मंडळांनी ऑनलाइन अर्ज केले.

जोखीम मूल्यांकनाच्या आधारे FDA अधिकाऱ्यांनी 383 ठिकाणी प्रत्यक्ष तपासणी केली. या वेळी स्वयंपाकाची जागा, पिण्याच्या पाण्याची व्यवस्था, कच्च्या मालाची गुणवत्ता, अन्नसाठवणूक आणि अन्न हाताळणाऱ्या कर्मचाऱ्यांची स्वच्छता याबाबत मार्गदर्शन करण्यात आले.

सणासुदीच्या खरेदीवेळी नागरिकांनी काय काळजी घ्यावी?

सणांच्या काळात मिठाई, खवा, दुग्धजन्य पदार्थ, खाद्यतेल आणि उपवासाचे पदार्थ मोठ्या प्रमाणावर खरेदी केले जातात. त्यामुळे नागरिकांनी अन्नपदार्थ खरेदी करताना काही मूलभूत खबरदारी घेण्याचे आवाहन FDA ने केले आहे.

मिठाई आणि इतर खाद्यपदार्थ परवानाधारक दुकानांमधूनच खरेदी करावेत. शक्य असल्यास दुकानाचा अन्न परवाना तपासावा आणि खरेदीची पावती घ्यावी. पॅकबंद पदार्थ घेताना उत्पादनाची तारीख, अंतिम वापराची तारीख, लेबलवरील माहिती आणि पॅकिंगची स्थिती तपासणेही महत्त्वाचे आहे.

आता प्रयोगशाळेच्या अहवालाकडे लक्ष

FDA च्या या मोहिमेनंतर 2,423 नमुन्यांच्या प्रयोगशाळा अहवालाकडे लक्ष लागले आहे. एखादा नमुना असुरक्षित, निकृष्ट किंवा नियमबाह्य आढळल्यास संबंधित उत्पादक, विक्रेता किंवा आस्थापनाविरोधात पुढील कायदेशीर कारवाई केली जाऊ शकते.

दरम्यान, आगामी नवरात्रोत्सवात भंडारा किंवा अन्नवाटपाचे आयोजन करणाऱ्या मंडळांनी किमान सात दिवस आधी FDA कडे ऑनलाइन माहिती किंवा अर्ज सादर करण्याचे आवाहन विभागाने केले आहे.