मध्य पूर्वेतील (Middle East) वाढता लष्करी तणाव आणि आंतरराष्ट्रीय सागरी मार्गांवरील अस्थिरतेचा थेट तडाखा आता मुंबईकरांच्या दैनंदिन बजेटला बसला आहे. मुंबई महानगर प्रदेशात (MMR) आघाडीवर असलेल्या महानगर गॅस लिमिटेडने (MGL) संकुचित नैसर्गिक वायू (CNG) आणि पाईपद्वारे पुरवल्या जाणाऱ्या घरगुती नैसर्गिक वायूच्या (PNG) दरांमध्ये सुधारणा केली आहे. सीएनजीच्या दरात प्रति किलो २ रुपयांची वाढ करण्यात आल्याने मुंबईतील दर आता ८८ रुपये प्रति किलोवर पोहोचला आहे, तर घरगुती पीएनजीच्या दरात प्रति एससीएम १ रुपयाने वाढ झाली आहे. या भाववाढीमुळे रस्त्यांवरील सुमारे १३ लाख व्यावसायिक व खासगी वाहने आणि ३० लाखांहून अधिक कुटुंबांच्या स्वयंपाकघराचे बजेट थेट प्रभावित झाले आहे.

आंतरराष्ट्रीय गॅस बाजारातील उलाढाल आणि दरवाढीची कारणे

महानगर गॅसने दिलेल्या अधिकृत स्पष्टीकरणानुसार, आखाती देशांमधील भू-राजकीय संघर्ष आणि लाल समुद्रातील मालवाहू जहाजांवरील ड्रोन हल्ल्यांमुळे जागतिक पुरवठा साखळी विस्कळीत झाली आहे. परिणामी, आंतरराष्ट्रीय बाजारात स्पॉट आरएलएनजीच्या (Spot RLNG) खरेदी व वाहतूक खर्चात मोठी वाढ झाली आहे. शहरांमधील वाढत्या वापराच्या तुलनेत केंद्र सरकारकडून मिळणाऱ्या प्रशासकीय मूल्य यंत्रणा (APM) गॅसचे वाटप मर्यादित असल्याने, कंपन्यांना चढ्या भावाने आयात केलेल्या गॅसवर अवलंबून राहावे लागत आहे.

हे सुद्धा वाचा: माजी IAS दिव्या मित्तल यांचा राजकारणात प्रवेश: उत्तर प्रदेशातून नव्या पर्वाची सुरुवात?

कंपनीने स्पष्ट केले आहे की, आयात खर्चात झालेली वाढ प्रचंड असली तरी संपूर्ण भार ग्राहकांवर न टाकता काही प्रमाणात ही तफावत कंपनीने स्वतः सोसली आहे. ही दरवाढ केवळ मुंबईपुरती मर्यादित नसून, राजधानी दिल्ली-एनसीआरमध्येही इंद्रप्रस्थ गॅस लिमिटेडने (IGL) सीएनजीच्या दरात प्रति किलो ₹३.८९ ची वाढ केली आहे.

"मध्य पूर्वेतील संकटामुळे आंतरराष्ट्रीय निर्देशांकांशी जोडलेल्या इनपुट गॅसच्या किमती वेगाने वाढल्या आहेत. अखंडित आणि सुरळीत पुरवठा सुरू ठेवण्यासाठी ही दरवाढ करणे भाग पडले असून, खर्चातील काही भार कंपनीने स्वतः उचलला आहे," असे महानगर गॅस लिमिटेडने स्पष्ट केले.

कोणत्या भागांमध्ये लागू झाले नवीन दर?

हे सुधारित दर महानगर गॅसच्या संपूर्ण कार्यक्षेत्रात लागू झाले आहेत:

  • बृहन्मुंबई व उपनगरे: दक्षिण मुंबई, पूर्व आणि पश्चिम उपनगरे.
  • ठाणे व एमएमआर पट्टा: ठाणे शहर, नवी मुंबई, मिरा-भाईंदर, कल्याण-डोंबिवली, उल्हासनगर, अंबरनाथ आणि पनवेल.
  • विस्तारित जिल्हे: रायगड, रत्नागिरी, तसेच मराठवाड्यातील लातूर आणि धाराशिव (उस्मानाबाद) जिल्ह्यातील प्राधिकृत वितरण क्षेत्र.

रिक्षा-टॅक्सी युनियन्सची भाडेवाढीची मागणी; प्रवाशांवर बोजा वाढणार?

सीएनजीचा दर ₹८८ वर पोहोचल्याने मुंबईतील २.५ लाखांपेक्षा जास्त ऑटो-रिक्षा आणि काळी-पिवळी टॅक्सी चालकांच्या नफ्यावर थेट गदा आली आहे. इंधनाचा वाढता खर्च आणि महागाईमुळे दररोजच्या उत्पन्नात घट होत असल्याचा दावा करत चालक संघटनांनी प्रादेशिक परिवहन प्राधिकरणाकडे (RTA) किमान भाडेवाढीचा प्रस्ताव पाठवण्याची तयारी सुरू केली आहे.

हे सुद्धा वाचा: नागपुरात अमृत २.० कामांना गती आणि पोहरा नदी पुनरुज्जीवन; मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांचे मार्च २०२७ पर्यंत कामे पूर्ण करण्याचे निर्देश

त्याचप्रमाणे, ओला (Ola) आणि उबर (Uber) सारख्या अ‍ॅप-आधारित कॅब चालकांचा खर्च वाढल्याने आगामी काळात प्रवासी भाड्यात किंवा 'राईड सरचार्ज'मध्ये वाढ होण्याची दाट शक्यता वर्तवली जात आहे. घरगुती पातळीवर सणासुदीच्या काळात पीएनजी महागल्यामुळे सर्वसामान्य गृहिणींचे महिन्याचे आर्थिक नियोजन कोलमडले आहे.